مگس خربزه و راه های مبارزه با آن :

مقدمه : گیاهان همچون خربزه،طالبی، خیار، هندوانه و کدو و . . . از محصولات مهم جالیزی می باشد که در مناطق مختلف ایران کاشت می شود . تعدادی از آفات در کاهش تولید و کیفیت این محصولات تاثیر بسیار زیادی دارند که از مهم ترین آنها می توان مگس خربزه را نام برد . جالیزکاران هر ساله برای مهار کردن این آفت از سمومو شیمیایی بسیار زیادی استفاده می کنند که هر سال ، مزارع جالیز هدف سم پاشی های بی رویه ای قرار گرفته که به موارد زیر دامن می زند :

  • باعث آلودگی محیط زیست می شود
  • سلامت مصرف کنندگان را به خطر می اندازد
  • باعث پیداش آفت های ثانویه ای چون کنه های تار عنکبوتی می شود
  • هزینه های اقتصادی بسیار زیادی را بر دوش جالیزکاران می گذارد .
مگس خربزه و راه های کنترل آن

خربزه

روش زندگی آفت مگس خربزه :

آفت مگس خربزه از اواخر تابستان، تمامی ماه های پاییز، زمستان و قسمتی از بهار را به صورت شفیره در داخل خاک به سر می برد . از اوایل خرداد ماه، حشره های کامل مگس خربزه از خاک خارج شده و پس از جفت گیری، زیر پوست میوه های جالیزی نظیر خربزه و طالبی که به اندازه ی یک گردو و یا قدری بزرگ تر می باشند، تخم ریزی می کنند . هر مگس خربزه حداقل ۶۳ و حداکتر ۱۴۴ تخم در طول دوره زندگی خود می گذارد که طول دوره رشد و نمو جنینی ۲ تا ۵ روز بوده و سپس کرم آفت، از تخم خارج می شود.

کرم های آفت مگس خربزه بعد از حروج از تخم، ضمن تغذیه و ایجاد تونلی در میوه، از گوشت آن تغذیه می کنند.کرم ها پعد از ۹ تا ۱۵ روز دوره ی کرمی، به حداکثر رشد خود می رسند آنگاه از میوه ها خارج و در داخل خاک به شفیره تبدیل می شوند . طول دوره شفریگی در تابستان ۹ تا ۱۵ روز است و پس از آن ، حشره های کامل از خاک خارج شده و دوره ی زندگی خود را مجددا تکرار می کنند.آفت مگس خربزه در مناطق سرد در طول سال ۳ نسل و در مناطق جنوبی که گرم تر هستند ۴ نسل در طول سال ایجاد می شوند.

چرخه زندگی آفت مگس خربزه

چرخه زندگی آفت مگس خربزه

مشخصات ظاهری و مراحل رشدی آفت مگس خربزه:

مگس خربزه همانند سایر مگس ها از راسته ی دوبالان بوده و همانند ساید دوبالان ، دارای چهار مرحله ی رشدی تخم،کرم(لارو)،شفیره و حشره بالغ می باشد .

  • مرحله تخم مگس خربزه: تخم های این آفت به صورت کشیده بوده، رنگی سفید و طولی حدود ۱ تا ۱٫۱ میلی متر دارد
  • مرحله کرم(لارو) مگس خربزه : کرم های مگس خربزه بلافاصله بعد از خروج از تخم بی رنگ و شفاف هستند و دارای طولی حدود یک میلی متر می باشند و همانند کرم سایر مگس ها هیچ پایی ندارند سر آنها باریک است و به تدریج به سمت انتهای بدن عریض و پهن می شوند و در آخرین مرحله رشدی خود به رنگ کرم روشن و طول حدود ۱۱ میلی متر می رسند.
  • مرحله شفیرگی مگس خربزه : کرم ها پس از آخرین مرحله ی رشدی خود، از میوه ها بیرون آمده و بسته به نوع خاک در عمق های متفاوتی از خاک تبدیل به شفیره می شوند.شفیره ها بیضی شکل به رنگ کاهی تا قهوه ای روشن می باشند .
  • مرحله حشره کامل مگس خربزه : حشرات کامل مگس هایی اند به طول حدود ۶ تا ۷ میلی متر با رنگ طلایی، چشم هایی سبز و روی قفسه ی سینه ی آنها خال های سیاه رنگی دیده می شود . بال های این حشره ، شفاف و دارای لکه های تیره هستند که این لکه ها در بال سمت راست شبیه عدد ۱۱۸ و در بال سمت چپ شبیه عدد ۸۱۱ می باشد.
    مگس خربزه بالغ

    مگس خربزه بالغ

    خسارت مگس خربزه به چه صورت است ؟

آفت مگس خربزه در زیر پوست میوه های کوچک گیاهان جالیزی تخم گذاری می کنند و سپس کرم از تخم خارج شده و با پیشروی در داخل میوه تونلی ایجاد می کند که اطراف آن سفت و قهوه ای می شود . کرم ها پعد از تغذیه کامل پوست میوه را سوراخ کرده و در داخل خاک تبدیل به شفیره می شوند . سوراخی که کرم مگس خربزه ایجاد می کند بهترین راه برای نفوذ عوامل میکروسکوپی به داخل خربزه می باشد که در نتیجه ی این عوامل خربزه پوسیده و گندیده می شود.

بنابراین آفت مگس خربزه علاوه بر کرمو کردن  میوه، گاهی باعث پوسیدگی آن شده و در نتیجه موجب افزایش خسارت به جالیز می گردد.

خسارت آفت مگس خربزه

خسارت آفت مگس خربزه

راه های مبارزه با آفت مگس خربزه :

  1. مبارزه زراعی :
  • ضد عفونی کردن بذر خربزه: بذر خربزه را باید قبل از کاشت با سموم قارچ کش و حشره کش مناسب ضدعفونی کرد تا بعدا دچار بوته میری و حمله تریپس نشوند.
  • خاک ورزی : قبل از کاشت عملیات خاک ورزی به خوبی انجام شود تا بوته های خربزه همزمان و یکدست سبز شوند
  • کشت زود هنگام: کشت باید حتی المقدور زود انجام گیرد تا سریع تر بوته ها به میوه نشسته و قبل از ظهور مگس ها،میوه های خربزه درشت و پوست آنها ضخیم شده باشد و مگس نتواند زیر پوست آنها تخم ریزی کند.
  • کشت خربزه هایی که آفت رجحان کمتری دارد : از میان ۲۲ توده خربزه مورد آزمایش قرار گرفته ، توده های خاتونی تربت جام،محلی مشکان، محولاتی و کلاته سنجری بیشترین آلودگی و ارقام میرنچی کرمانشاه، زرد کرج ۷۵۷ و هانیدیو کمترین آلودگی به مگس خربزه را داشتند. بنابراین باید سعی شود ارقامی کشت شود که مگس خربزه رغبت کمتری برای تخم گذاری در آنها را دارد تا خسارت مگس خربزه کمتر شود.
  • جمع آوری محصولات آلوده به مگس خربزه : سعی شود که در طول دوره ی داشت، کلیه ی میوه های آلوده به مگس خربزه از مزرعه جمع آوری و معدوم شوند تا از تراکم آفت در نسل بعدی جلوگیری به عمل آید.

توجه به نکات زیر در هنگام سم پاشی بسیار مهم است و تاثیر بهتری خواهد داشت :

  • سم پاشی در هوای آرام و خنک(صبح زود یا عصر )
  • و حتما دو روز بعد از آبیاری انجام گیرد.( چون بعد از آبیاری تعدادی مگس جدید از خاک خارج شده و همچنین بوته ها شاداب بوده و کمتر به خاطر سمپاشی دچار تنش و یا سوختگی می شوند .

۲- مبارزه بیولوژیک با آفت مگس خربزه :

  • استفاده از تله های فرمونی: استفاده از فرمون جنسی مگس جالیز در تله های دلتا ، مکفیل ، سراترپ در کنترل آفت موثر بوده است .
  •  شکار مگس با طعمه مسموم:با نصب تشت هایی در مزرعه که حاوی محلول قندی همراه با درصدی حشره کش باشد، می توان مگس ها را به دام انداخت. برای این منظور، از محلول ۱۰% تفاله چغندر قند همراه با یک حشره کش فسفره نظیر اتیون یا فوزالون به میزان ۵/۱ در هزار محلولی تهیه کرده و در تشت ها می ریزیم . برای هر ۵۰۰ متر مربع می توان یک تشت اختصاص داد.

     

    تله فرمونی برای کنترل مگس جالیز

    تله فرمونی برای کنترل مگس خربزه

    ۳- مبارزه شیمیایی :

    زمانی که  اکثریت و یا بیش از ۵۰% میوه ها به اندازه یک فندق یا هسته خرما شده اند، علیه حشره کامل باید اقدام به سمپاشی شود به این ترتیب که :

    • با یکی از سموم حشره کش فسفره کم دوام مانند دی متوات به میزان ۲ لیتر در هکتار
    • اجرای عملیات سم پاشی هر هفته یک بار و در مجموع ۴-۶ نوبت سمپاشی (که البته در نواحی گرمسیر تعداد دفعات سمپاشی با توجه به تعداد نسل بیشتر آفت، بیش از حدود ۴ نوبت خواهد بود)
    • رعایت دوره کارنس،از زمان سم پاشی تا برداشت محصول حداقل باید یک هفته گذشته باشد و چنانچه رعایت نشود احتمال مسمومیت مصرف کنندگان محصول بسیار زیاد است.

     

     


10 دیدگاه

جمال · خرداد ۸, ۱۳۹۶ در ۸:۴۳ قبل از ظهر

سلام .یک کشاورز قدیمی تاکستان قزوین حدود ۴۰ سال قبل اظهار می داشت پدران ما زمانی که خربزه به اندازه یک هسته خرما می شد ان را با اب دهان اغشته کرده و یک برگ خربزه دور ان پیچیده کمی خاک رو ی ان میریختند.این مدل خربزه ها از افت مگس خربزه مصون می ماند

    وحید فیروز · خرداد ۸, ۱۳۹۶ در ۱:۴۲ بعد از ظهر

    با سلام
    بسیار جالب است .دانش بومی مناطق متاسفانه رو به زوال رفته است و این اطلاعات جای خودشان را به سموم شیمیایی داده اند

    امیر · خرداد ۱۰, ۱۳۹۷ در ۳:۲۳ قبل از ظهر

    اخه من ۱۰۰ هکتار رو با تف بیام کنترل بیولوژیک کنم

      وحید فیروز · خرداد ۱۲, ۱۳۹۷ در ۱:۲۶ بعد از ظهر

      با سلام
      در کشوری چون اسرائیل با رها کردن نرهای عقیم شده با این نوع آفت مبارزه می کنند که در وسعت وسیع می تونه جوابگو باشه .
      اما به هر حال من چند راه دیگر را نیز برایتان می آورم شاید بتونه تا حدی بهتون کمک کنه .
      ۱-می توانید میوه کوچک را در برگ نبات پیچیده و زیر خاک کنید تا از حمله مگس محفوظ بماند . این کار هنگام گل گیری خربزه و طالبی انجام می شود
      ۲- ضد عفونی کردن خاک برای از بین بردن لاروها و شفیره ها و یا حشرات کامل قبل از خروج از خاک تا حدی موثر می باشد .
      ۳- کاربرد سموم فسفره نظیر دیازینون ۴۰ درصد یا پودر دیتپرکس به نسبت ۱ تا ۲ در هزار پس از ریختن گل ها و تشکیل میوه توصیه می شود

نیامی · دی ۶, ۱۳۹۶ در ۱۱:۲۳ بعد از ظهر

مطالبتان خیلی جالب و آموزنده بود.ممنون

فرهاد سیدنوحی · مهر ۱۳, ۱۳۹۷ در ۱۲:۰۳ بعد از ظهر

سلام خسته نباشید دانشجوی گیاه پزشکی کاردانی هستم ، مطالب بسیار خوبی بود از شما ممنونم

فرهاد سیدنوحی · مهر ۱۳, ۱۳۹۷ در ۱۲:۰۳ بعد از ظهر

سلام خسته نباشید دانشجوی گیاه پزشکی کاردانی از کرج هستم ، مطالب بسیار خوبی بود از شما ممنونم .

امید · شهریور ۱۷, ۱۳۹۸ در ۲:۵۸ بعد از ظهر

با سلام،
موضوعی که در مورد رعایت فاصله سمپاشی تا برداشت عنوان کردید برام جالب بود، میخواهم بدانم آیا رعایت فاصله یک هفته بین سمپاشی تا برداشت برای همه انواع سموم کاربرد داره، به عبارتی اگر این فاصله رعایت شود آیا میتوان از رفع اثر سموم مطمئن شد؟

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.