راه های کنترل ریزش گل و میوه در مرکبات :

مقدمه :

درختان مرکبات به صورت طبیعی گل دهی بسیار سنگینی دارند و بدیهی است که درخت توانایی تامین مواد غذایی کافی برای تبدیل تمام این گل ها به میوه را ندارد، و هر سال مقدار بسیار زیادی از این گل ها و میوه های تازه تشکیل شده از درخت جدا شده و می ریزند.

اگر این ریزش ها به موقع و در حد طبیعی باشد باردهی درخت مطلوب خواهد بود اما گاهی شدت ریزش بیش از حد طبیعی می باشد و این موضوع موجب نگرانی باغدار می شود .

در این مقاله سعی شده است که تا اطلاعات اولیه ای در زمینه انواع ریزش های طبیعی و غیرطبیعی و راهکارهای لازم برای کاهش خسارت حاصل از ریزش میوه در اختیار شما قرار گیرد .

  • تعریف ریزش: جدا شدن خودبخودی اندام های مختلفی مانند برگ، گل و میوه از درخت را ریزش می گویند که اهمیت این پدیده در خصوص گل و میوه بسیار بیشتر از برگ است . درختان مرکبات هر ساله قادر به تولید بیش از ۲۰۰ هزار گل هستند بدیهی است که بنیه درخت جوابگوی تبدیل تمام این گل ها به میوه قابل برداشت نیست . به همین دلیل هر ساله بخش اعظم این گل ها ریزش کرده و فقط حدود کمتر از یک تا دو درصد گل ها به میوه تبدیل می شوند. ریزش گل و میوه در مرکبات را می توان به سه دوره مستقل (ریزش گل، میوه چه ، قبل از برداشت) تقسیم کرد . البته این دوره ها کاملا هم از هم جدا نیستند زیرا ممکن است در طول دوره ای که درخت هنوز گل دارد ریزش میوه شروع شده و با ریزش گل همراه باشد . البته باید توجه داشت که ریزش گل ومیوه چه ،پدیده هایی طبیعی بوده و برای داشتن میوه های درشت و بازرپسند لازم  است. ریزش های غیرطبیعی و دیرهنگام اغلب حاصل بروز  تنش های مختلف محیطی از جمله کم آبی، ماندابی شدن خاک، وزش بادهای گرم و خشک در دوره ی گلدهی یا تشکیل میوه ، کمبود عناصری مانند ازت،پتاسیم،بر،مس و یا بروز آفات و امراض هستند .
  • دوره های ریزش در مرکبات : اولین ریزش گل در مرکبات مربوط به پیش از شکوفایی جوانه گل است ولی شدت این ریزش مربوط به سی الی چهار هفته بعد از آغاز ظهور گل هاست.در این دوره معمولا گل های ناقص، ضعیف یا گرده افشانی نشده از درخت جدا می شوند . به هر حال ریزش گل معمولا بخش قابل توجهی از گل های درخت مرکبات را شامل می شود و نباید از فراوانی گل های ریخته شده در پای درخت نگران بود. پس از گل ها نوبت ریزش میوه چه هاست که بخشی از آن با دوران ریزش گل تداخل دارد و میوه چه هایی را شامل می شود که تلقیح آنها به خوبی انجام نشده است . اندازه این میوه ها در حد نخود و یا کوچک تر است از آنجایی که جنین این میوه ها ناقص و مقدار هورمون های داخلی آنها کمتر از حد لازم است، درخت توانایی نگهداری این میوه ها را نداشته و از درخت جدا می شوند .

    ریزش گل و میوه مرکبات

    هم پوشانی زمانی شکوفایی گل و تشکیل میوه در مرکبات

در مناطق نیمه گرمسیری در ماه های اردیبهشت و خرداد موج دیگری از ریزش میوه در مرکبات را می توان مشاهده کرد که به ریزش جودرو معروف است که میوه ها بدون دم میوه از درخت جدا می شوند و دلیل این ریزش رقابت میوه های جوان برای جذب ترکیبات مختلف غذایی، آب و هورمون هاست البته این ریزش در اثر بروز تنش های مختلف محیطی بویژه گرمای هوا و یا کمبود آب تشدید خواهد شد.

موج سوم ریزش میوه ها که غیرطبیعی و معروف به ریزش قبل از برداشت است، با فاصله نسبتا کمی از زمان برداشت اتفاق می افتد که وقوع آن خسارت اقتصادی زیادی را متوجه باغدار می کند.

عوامل موثر در ریزش گل و میوه در مرکبات : 

  • درجه حرارت هوا : گرمای زیاد در اوایل تابستان باعث خروج آب فراوان از درخت شده و آن را دچار تنش رطوبتی می کند و باعث تشدید ریزش گل و میوه در مرکبات می شود. علاوه بر گرما سردی هوا در دوره قبل از تشکیل میوه می تواند نقش مهمی در تحریک ریزش گل و میوه چه داشته باشد. بروز سرما در اوایل فصل رشد باعث کاهش فعالیت زنبورهای عسل و کم کردن تعداد گل های تلقیح شده می شود که خود این امر موجب کاهش درصد تشکیل میوه شده و از این طریق سبب تشدید ریزش گل ها می شود
  • کمبود آب : کم آبی در درختان مرکبات می تواند از یک طرف باعث افزایش درصد گل های عقیم شده که به دلیل تبدیل نشدن به میوه می ریزند و از طرفی بر اثر خشکی، آب از میوه ها به طرف برگ ها به حرکت در آمده که موجب تحریک ریزش میوه ها می شود.
  • غرقاب شدن درخت : در صورتی که ریشه های درخت مدتی طولانی در شرایط غرقاب قرار گیرد به دلیل مختل شدن تنفس ریشه ها، تعداد قابل توجهی از گل یا میوه های درخت دچار ریزش خواهد شد. بدیهی است که ادامه این روند باعث مرگ درخت می شود .

    ریزش گل و میوه در مرکبات

    ریزش میوه های مرکبات به دلیل غرقاب شدن خاک

  • شرایط تغذیه ای درخت در کنترل ریزش گل و میوه در مرکبات : کمبود عناصر بر و روی می تواند ریزش را تحریک کند. یکی از عناصر مهم تعیین کننده مقدار ریزش گل و میوه مرکبات، عنصر ازت است. اگر ازت زیاد از حد باشد، رشد رویشی و تولید شاخ و برگ افزایش و در نتیجه گلدهی ضعیف خواهد شد. اگر درخت دچار کمبود ازت باشد ولی این کمبود خیلی شدید نباشد رشد رویشی کم شده و تا حدودی گلدهی تشویق می شود، اما تشکیل میوه اندک بوده، به عبارت دیگر ریزش شدید گل و میوه اتفاق می افتد . بدیهی است کمبود شدید ازت موجب ضعف رویشی و همچنین کاهش شدید تعداد گل های درخت خواهد شد. به این ترتیب می توان مقدار بهینه ازت را در درخت مرکبات بین ۲٫۵ تا ۲٫۷ درصد وزن خشک برگ ها اعلام کرد. با این مقدار ازت درخت مرکبات از گلدهی و تشکیل میوه مناسبی برخوردار خواهد بود .
  • آفت و بیماریها : شته سبز مرکبات(در تراکم زیاد)، سپردار قهوه ای و سپردار الفی، شپشک های آردآلود و استرالیایی، کنه شرقی مرکبات،مگس میوه مدیترانه ای همگی از جمله آفاتی هستند که موجب ریزش گل و میوه می شوند.
    ریزش گل و میوه در مرکبات

    شپشک استرالیایی

    ریزش گل و میوه مرکبات

    سپردار قهوه ای مرکبات

     

    در بین بیماریهای مرکبات، انواع پوسیدگی ها از جمله پوسیدگی قهوه ای میوه و همچنین بیماریهای قارچی از جمله لکه قهوه ای همچنین شانکر و نماتد مرکبات از جمله مهم ترین امراضی هستند که می توانند باعث ریزش گل و میوه شدید در مرکبات شده و خسارت قابل توجهی به باغدار وارد کند.

دلیل ریزش گل و میوه در مرکبات

شانکر باکتریایی مرکبات

دلیل ریزش گل و میوه در مرکبات

پوسیدگی قهوه ای (گموز مرکبات)

از دلایل اصلی ریزش قبل از برداشت میوه در مرکبات می توان به مبتلا شدن درخت به بیماریهای مختلف به ویژه امراض قارچی اشاره کرد.

روش های کنترل ریزش گل و میوه در مرکبات :

  • هرس صحیح و به موقع درخت : با حذف شاخه های اضافی و خشک شده و بیمار می توان از رشد شاخه های نرک و بی بار جلوگیری کرد که باعث رسیدن مواد غذایی بیشتر به بخش های زایشی (گل و میوه) درخت می شود. که خود این موضوع باعث کاهش ریزش بر اثر فقر مواد غذایی است .
  • توجه به برنامه ی تغذیه ای با تاکید بر مدیریت عرضه ازت : لازمه حفظ گل و میوه بر روی شاخه ی درخت ، حضور نسبت متعادلی از عناصر غذایی در این اندام ها است . پس بنابراین در برنامه کوددهی باید به کلیه عناصر پرمصرف و کم مصرف توجه شده و با توجه به آزمون خاک و برگ، نسبت به عرضه یک برنامه کودی متعادل اقدام شود . از میان این عناصر ازت عنصر بسیار مهمی هست که کمبود یا زیادبود آن ، موجب تقلیل گلدهی و تحریک ریزش گل و میوه خواهد شد. در یک توصیه کلی می توان گفت که عرضه کود ازته به درختان مرکبات در زمان سه الی چهار هفته قبل از شکوفایی گل ها می تواند به کاهش ریزش گل و میوه در مرکبات کمک کند.
  • مبارزه با آفات و بیماریها : مبارزه به موقع با آفت های ذکر شده (شته سبز مرکبات، سپردار قهوه ای،شپشک های آردآلود و استرالیایی،کنه شرقی و مگس میوه مدیترانه ای) که همگی می توانند در شدت های مختلف باعث ریزش گل و میوه در مرکبات شوند لازم و ضروری است .
[تعداد: 664    میانگین: 2.5/5]

 

منابع :

۱- عدولی۱۳۹۰ انتشارات نوین پویا

۲- عدولی۱۳۸۷ نشریه فنی انتشارات وزارت جهاد کشاورزی

۳- محمد علیان۱۳۸۷ انتشارات موسسه تحقیقات مرکبات کشور


19 دیدگاه

منصو · آذر ۳, ۱۳۹۷ در ۹:۵۴ بعد از ظهر

سپاس از زحمت ها وراهنماییهای شما

انسیه · دی ۱۳, ۱۳۹۷ در ۱:۲۵ بعد از ظهر

من کود پتاس را بصورت زیاد ب درختان لیموی خود تذریق کردم و الان شاهد ریزش برگ درختانم هستم
لطفا اگر مطلع هستید راهنمایی کنید:۹

    وحید فیروز · دی ۲۴, ۱۳۹۷ در ۱۱:۵۳ قبل از ظهر

    با سلام
    لطفا اطلاعات بیشتری را در اختیار من بگذارید . منطقه و نوع ریزش برگ ها ،یا حتی الامکان عکسی رابرای من ارسال کنید .یا می توانید به ایمیل شخصی من اطلاعات تماس خود را ارسال کنید تا کارشناسان ما با شما تماس گیرند .(vahid.firouz@yahoo.com)

      اکبر · تیر ۹, ۱۳۹۸ در ۴:۲۶ بعد از ظهر

      ریزش میوه در شهرستان کازرون

مصطفی صالح · فروردین ۱۶, ۱۳۹۸ در ۷:۴۰ قبل از ظهر

با عرض سلام و ادب.
مقاله شما در مورد ریزش شکوفه ها مطالعه شد. بسبار جذاب و پر محتوا و مفید بود.
بینهایت سپاسگزارم.

امراله مهماندوست · اردیبهشت ۶, ۱۳۹۸ در ۹:۰۵ قبل از ظهر

آرزویم این است که قبل از مردن قطعه زمینی را تا جایی که جا دارد درختان خرما و لیمو و پسته بکارم

    ar · مهر ۲۳, ۱۳۹۸ در ۸:۲۸ بعد از ظهر

    این سه درختی که گفتید رو تو یه تکه زمین نمیشه کاشت باید تو سه تکه زمین در نقات مختلف ایران کاشت

محمد زمانی · اردیبهشت ۱۲, ۱۳۹۸ در ۲:۲۷ بعد از ظهر

سلام من ۹تادرخت مرکبات توحیاط خونه درانزلی دارم زمستان نبودم که سمپاشی رو انجام بدم والان که گل دادن برگها وگلها پرازآفات مختلف اعم ازشته وکنه و…است آیا الان کاری میتونم انجام بدم دررابطه باآفت کشی یا باید بعدا انجام بدم البته روی درختا مرازمورچه س لطفا منو راهنمایی بفرمایید متشرم

محمد زمانی · اردیبهشت ۱۲, ۱۳۹۸ در ۲:۲۷ بعد از ظهر

سلام من ۹تادرخت مرکبات توحیاط خونه درانزلی دارم زمستان نبودم که سمپاشی رو انجام بدم والان که گل دادن برگها وگلها پرازآفات مختلف اعم ازشته وکنه و…است آیا الان کاری میتونم انجام بدم دررابطه باآفت کشی یا باید بعدا انجام بدم البته روی درختا مرازمورچه س لطفا منو راهنمایی بفرمایید متشکرم

بهرام · اردیبهشت ۱۷, ۱۳۹۸ در ۶:۴۹ بعد از ظهر

فوق العاده و کامل بو ممنونم

بهرام · اردیبهشت ۱۷, ۱۳۹۸ در ۶:۴۹ بعد از ظهر

فوق العاده و کامل بود ممنونم

حمید اسماعیل پور · اردیبهشت ۱۸, ۱۳۹۸ در ۸:۲۳ قبل از ظهر

سلام . یه نوع مگس با بدن و بال سخت سیاه رنگ وارد گل مرکبات میشود و آن را زخمی میکند و گاها از بیرون شکوفه را زخمی ونهایتا منجر به جدا شدن گل از درخت میگردد . کارت زرد هم گذاشتم به آن هم نمیچسبد . جمدین بار با دست گرفتم ولی سریع فرار کرده و بعد از ساعتی برمیگردند. لطفا راهنمایی فرمائید . سپاس

مسعود · اردیبهشت ۳۱, ۱۳۹۸ در ۷:۴۱ بعد از ظهر

سلام اطلاعاتتون عالی بود. برای تبدیل گلهای کاکمکوات به میوه چکاربایدبکنم؟ ایادرفضای ازاددرگلدان درطبقه اخرمجتمع هم عمل گرده افشانی انجام میشود

پويان روحى · خرداد ۷, ۱۳۹۸ در ۹:۱۱ بعد از ظهر

پس از تشکیل میوه چه فرومولاسیون تغذیه اى و زمان بندى مصرف آنها چگونه باشد تا محصول بیشتر و بهترى داشته باشیم؟موضوع درختان مرکبات است؟

مریم · تیر ۳۱, ۱۳۹۸ در ۱:۳۵ بعد از ظهر

ممنون عالی

حامد22 · مرداد ۲, ۱۳۹۸ در ۳:۰۵ بعد از ظهر

سلام. آیا میشه قلمه مرکبات را در آب ریشه دار کرد. اگه شدنیه چه مدت طول میکشه ریشه ظاهر بشه و نکته خاصی داره؟

حامد22 · مرداد ۲, ۱۳۹۸ در ۷:۲۲ بعد از ظهر

سلام. آیا قلمه مرکباتی همچون پرتقال را میشه با گذاشتن در آب ریشه دار کرد. اگه شدنیه چه مدت طول میکشه تا ریشه ها ظاهر بشن و اینکه آیا نکته خاصی داره که باید رعایت بشه؟

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.